Foclóir Mháirtín Uí Chadhain
fia

Luighe Fia (17)

+
fia
Cén chiall duit an cheaircín roilleach sin a chuir den nead. Tá luighe fia uirre anois. Ní maith a ghabhfas sé sin di
TUILLEADH (16) ▼
Níl aon-eireóig ag gabhail liom nach bhfuil luighe fia orra: ag imeacht ag luighe i neadrachaí agus gan iad ag breith ubh ar bith
Tá an choc-chearc bhuí sin ag seideachan aríst. Luighe fia atá uirre go siúráilte. Nach mór an smál a bhíos orra!
Ba cheart duit cearc mar sin a fhágáil píosa maith ar an uibh: a dóthain ionú a thabhairt di th'éis breith. Mara dtuga sáróidh sí thú le luighe fia. Bhí sé ar na cearca seo ar fad anuiridh.
Tá siad ag imeacht le coicís agus luighe fia orra; ag luighe agus ag eirí ar neadrachaí, agus gan fonn ar bith orra breith
Bhí luighe fia ormsa aréir. Níor thug mé dhá thionuar liom ceart = codladh imníoch nó corrach
Cén sórt luighe fia atá ort. Codail a chloiginn! Tá sé sách dona agad a bheith ar neamh-chodladh thú fhéin, agus gan a beith do mo choinneál-sa gan aon-néal
Luighe fia ort, le caoi a bheith ort! = deirtear le na cearca é nuair nach mbíonn siad ag breith, nó le duine mar eascainí
Luighe fia ort! Breá nach leigeann tú dhom!
Tá tú ag imeacht ag fálróid a bhithiúna(igh) (cearc). Nach diabhlaí an chaoi atá ort nach ndéanfá comhnaí in aon-áit. Luighe fia ort!
Luighe fia ar do chuid cearc! = cuid de dheilín na mbacach
Chuirfinnse luighe fia air le iarraidh = a bhualadh; a chuir ó mhaith
An bhfuil a fhios agad cén chaoi a bhfuil sé anois, mara n-eirighe tú as cuirfidh mé luighe fia ort. Ní bheidh sé tada níos lú agad
Séard a bhí le déanamh leis an asal sin luighe fia a chur air in éindigh. Tá na daoine thar bharr a gcéille aige. Is maith an dicheall duinn a choinneál cuibhrithe, dá mbeadh gan tada eile a bheith ar ar n-aire. Cuir san gcró é, agus fáisc air nó go dtuite sé as a sheasamh leis an ocras
Ara, bíodh splannc eicínt chéille agad! Tá maith do mhac Ph. S. a bheith ag ceartas leis siúd! Chuirfeadh sé siúd luighe fia air, ar ionntú an tsoip. Sé atá deas air, mo léan!
Séard a bhí le déanamh ag an máistir le leath na scoláirí sin luighe fia a chur orra ach a bhfaghadh sé ag an scoil iad. D'imigh an diabhal orra thar a bhfaca mise ariamh! Tá chuile rud millte aca
Ba ghearr gasta a bhí J. E. ag cur luighe fia air. Ní raibh ann ach an buille. Thug sé a chuid dhó. Go leige Dia a shláinte dhó! Is fada sin ag teastáil uaidh