Foclóir Mháirtín Uí Chadhain: cuileann

→ críoch

Tá sí curtha ó chrích anois ar chuma ar bith. I nDomhnach chuaigh cuileann gan dó léithe, ní dhá roinnt léithe é!

→ bocht 2

Ní fhanóidh ceannús ceann ar bith air théis an méid sin, arae, mar adeir fear Mhaigh Cuilinn, nuair a théanns boc go hursain, is mian leis a dhul go gabháil éadain.

→ buail

Bhuail sé suas go Maigh Cuilinn inné, agus dheamhan amharc a chonaic muide air ó shin.

→ buailteán

Buailteán coll, colpán cuilinn, urlár lom, agus gan aon phunann (seanrá)

→ buan

Is bóthar an-bhuan é Bóthar Mhaigh Cuilinn

→ buinne 1

Ní gan úidh gan óidh buinne a chur ar chiseán. Tá caoladóireacht mhór air. Más leat do théarma a chur isteach le ciseadóireacht téirigh Maigh Cuilinn. Sin iad atá in ann na ciseáin a dhéanamh.

→ caith amach

'Is mise an fear ag amadáin,' adeir F. Ó C. nuair a chaith sé amach an bhaintreach i Maigh Cuilinn — nuair a chuir sé as seilbh í

→ anuas

Anuas as Maigh Cuilinn nó as Gnó Mhór é (Gnó Mhór — tugann muintir an chladaigh Gnó Mhór ar chuile áit — taobh ó thuaidh de Mhaigh Cuilinn. Fear anuas as Gnó Mhór = fear ón taobh ó thuaidh de Mhaigh Cuilinn, fc. Iar-Chonnacht (Roderick O'Flaherty) a chuir James Hardiman in eagar le míniú a fháil ar theorainneacha an tseancheantair seo)

→ farc

Giúsach agus cuileann an dá mhaide is faide go bhfarcfadh. Bhí siad thuas sa seanteach againn agus diabhal a bhfarcfadh siad go deo. An t-adhmad atá sa gcoill sin thuas d'fharcfadh sé. Dair í ar ndóigh agus farcann sí sin gan moill ar bith. Is iomaí maide giúsaí a chonaic mé ariamh agus ní fhaca mé oiread agus ceann acu ag farcadh. Ní mór an ghiúsach a choinneáil fliuch nó tirim

→ de

Bhí buidéal de fhuisce Mhaigh Cuilinn aige

→ deileadóir

Gaelach a rinneadh an tuirne sin, ach is fadó an lá é. Deileadóir a bhíodh thuas áit eicínt i Maigh Cuilinn a rinne í. Dheamhan deileadóir sa tír anois

→ dóigh 3

Cuireadh cuileann gan dó léithe (fc. cuileann)

→ dúisigh

Bhí muid ag coinnleoireacht oíche anuraidh thíos sna crígheannaí sin thíos agus dhúisigh muid éan aisteach eicínt sa sceich chuilinn

→ téigh

Théadh sé taobh Mhaigh Cuilinn go minic fadó, ach is beag a théas sé ann anois

cuileann (14)