Foclóir Mháirtín Uí Chadhain

gearrán (9)

 
Céard atá an geoisteamán sin a dhéanamh soir an ea! Muise nach dall an mhaise dhuit é. An bhfaca tú an chuach ariamh gan an chaológ riabhach a fheiceáil ina searrach i ndiaidh gearráin ina diaidh aniar? Agus dheamhan blas í ach ag magadh — ag deargmhagadh — faoi.
 
ainm
Níor tugadh d'ainm ariamh air anseo ach 'Seán an Ghearráin'
 
aire
Tá agat (air) aire mhaith a thabhairt duit fhéin ar ghearrán Ned mar tá sí an-oilbhéasach.
 
fionn 4
Bhí fionn ar leathshúil an ghearráin — péarla nó scamall
 
Nuair a bhíodh na robálaithe i nGleann Ghoirtín an Airgid, ba trua don té a mbeadh airgead ar iompar aige ag goil (ag dul) go dtí Aonach an Ghearráin Bháin. (Aonach an Ghearráin Bháin; Aonach an Chnoic: aonach Dhroichead an Chláirín nó Áth Cliath Mheáraí. Ba an-aonach bromaigh agus capall é roimhe seo, agus théadh daoine ó chuile cheaird ann. Aonach an Ghearráin Bháin a thugadh muintir Chonamara air. Aonach an Chnoic a thugas muintir an Achréidhe fós air. Gleann Ghoirtín an Airgid: log ar bhóthar an rí idir Gaillimh agus Órán Mór. Is ann a mharaigh na dubhchrónaigh an Ceannphoirt Lughaidh Ó Dorchaigh sa mbliain 1920. Ba mhór an áit gadaithe agus robálaithe é roimhe seo agus chuireadh na daoine a gcuid airgid síos ina stocaí nó d'fhuaidís óna gcuid éadaigh é ar fhaitíos robála ag dul ar an nGearrán Bán)
 
Nach cunórach an mhaise dhó é a dhul soir ag an bpaidrín chuile thráthnóna. Cáid ó d'éirigh sé amach chomh diaganta sin. Dar mo choinsias muis, chonaic muide scaitheamh eile é agus ní raibh sé ródhiaganta chor ar bith. Rud ar bith nach mbeadh trom ná te, bheadh sé fuadaithe aige. Ach síleann sé má tá teach nua déanta aige anois go bhféadfaidh sé a bheith ina shearrach i ndiaidh gearráin ag sagairt!
 
do 1
Nuair is teann don phortán, sea is fann don ghearrán
 
dána
"Nuair is teann don phortán sea is dán don ghearrán" — séard adeirtear go hiondúil leis seo: nuair is teann don phortán sea is fann don ghearrán, ach bíonn dán ag daoine ann, agus 'sé a bhíos in áiteacha (cuid de Chois Fharraige). Ní thuigim dán sa gcás seo fc. fann, gearrán
 
Shílfeá gur fánach an rud feoirling ach cuirfidh mise geall leat má dhúblaíonn tú aríst agus aríst agus aríst eile í, agus fanacht dhá dúbailt, gur mór a tharraingeos cruife an ghearráin sa deireadh ar feadh is hocht dtairne fhichead a chomhaireamh (chuir an gabha feoirling ar an gcéad tairne agus é a dhúbailt ar chuile thairne uaidh sin suas)