Foclóir Mháirtín Uí Chadhain

gearradh (50+)

+
Bhí sé ag gearradh fáinní le olc — ag gearradh bogha; duine a mbeadh an-fhearg nó an-chuthach air
TUILLEADH (4) ▼
Bhíodh sé ag glaomaireacht agus ag gearradh fáinní soir anseo ag iarraidh achrainn, ach fuair sé lán a chruite dhó (dhe) faoi dheireadh
Ara a dheartháir mo chroí thú, dhá bhfeictheá é! Ag gearradh fáinní agus dhá shníomh fhéin, agus ag iarraidh fear ar bith dhá raibh ann amach ar fair play. Ara ag magadh faoi a bhí muid
Bhí sé ag gearradh fáinní ar fud an tí aríst anocht. Taghd eicínt a cuireadh air inniu. Changlódh sé fóthannán fireann le díocas oilc
Ní bhíonn aonach ar bith anois ann nach mbíonn sé ag gearradh fáinní agus ag ullmhúchan achrainn. Is cosúil go bhfuil an-mheas fir aige air fhéin. M'anam muise go gcasfar duine eicínt dhó a chuirfeas gráin aige ar an obair sin
 
Níor shú salúin i mbéal bulláin domsa an cupán tae cosnochtaithe sin agus an gearradh ocrais a bhí orm an tráth céanna.
+
"Is deas an rud bólacht, féar maith agus gabháltas; Cruithneacht is eorna le gearradh; Min ins an gcomhra agus tine tráthnóna; Agus dídean d'fhear bóthar is bealaigh" (Raiftearaí — Caismirt an Phótaire leis an Ól)
TUILLEADH (1) ▼
Ní bealach maith é sin le duine ar bith a bheith ag ithe agus ag gearradh ar a chomharsa. Cé atá agat ach do chomharsa lá an anó?
 
crígh
Tharlaigh an Púca leis é agus chaith sé isteach i gcrígh mhóir ansin thiar in íochtar Sh. Ú. é. Ba in í an mharcaíocht go Gaillimh agus cead siúl abhaile ar chuma ar bith. Deir siad go raibh sé millte gearrtha ar a theacht abhaile dhó.
 
Chaith muid an oíche ag iarraidh foighid a chur sa mbollaire mór sin thiar ag S. Sh. Ba mhór an t-ár é, ag blaoch agus ag blaidhriúch. Ag iarraidh T. Ph. a bhualadh bog te a bhí sé, agus nuair nach ligfí chuige é, bhí gearradh fiacal air.
+
bruach
D'éirigh gearradh beag de bhruach mo bhéil.
TUILLEADH (1) ▼
D'éirigh gearradh beag de mo chois. Shílfeá nárbh fhiú biorán é. Ach a mhic ó, shéid sé suas agus rinne sé bró bhracha. Tháinig bruachannaí ansin air, mar a bheadh ainfheoil ann. Is mé a shaothraigh é i gcaitheamh coicíse gan néal a chodladh.
 
Faigh buadán dhom a chuirfeas mé ar dhrioball an asail. Tá sé gearrtha, agus déanfaidh na fothachaí agus na míoltógaí ball séire air mura gclúdaítear é.
 
Bulaí mór an bhaile seo thiar a bhuail faoi má tá sé millte gearrtha mar sin — sé trodaí cumasach an bhaile seo thiar a theangmhaigh leis agus a chuir an bhail sin air
 
buail
Ar an dá luath agus a mbuaileann an taghd é, tagann coinneal ina shúile agus ionsaíonn air ag gearradh fiacal.
 
aire
Tugadh sí aire dhi fhéin, agus ná bíodh sí ag gearradh Dé.
+
amach
Is fada amach ó mo chaolánsa a gearradh iad — níl gaol ná páirt agam leo; is fada uaim a tógadh iad
TUILLEADH (4) ▼
Is fada amach ó mo chaolánsa a gearradh thú le go dtiocfá ag iarraidh rud orm.
Is fada amach ó mo chaolánsa a gearradh muintir an bhaile seo le go mbéidís ag brú isteach orm.
Is fada amach ó mo chaolánsa a gearradh í le go dtabharfainn cuireadh chun bainse dhi.
Tá an gearradh amach go maith ar a ghrua — roinnt achair óna shúile
 
anam
Bhí sé ag gearradh criathraigh i muinín ghéar a anama nuair a chonaic mise é — bhí sé ag siúl go scafánta ar an gcriathrach srl.
 
ard 1
Bhí gearradh faoi ag dul le fána an aird.
 
fearg
Bhí gearradh fiacal air le feirg (le fearg, ach tá an seantabharthach ag seargadh)
 
B'fhearr go mór a bheith ag fiannaíocht ná an cheird a bhíos i dtithe cuarta anois: ag ithe agus ag gearradh ar an gcomharsa. Ar ndóigh ar chuala tú ariamh é, san áit a mbíonn fiannaíocht ní bhíonn diabhlaíocht — má bhíonn seanscéalta dhá n-inseacht agus daoine ag éisteacht leo, ní bhíonn aon droch-chaint, aon bhéadán ná aon tseamsánacht ann
 
ith
Bíonn sí síoraí ag ithe agus ag gearradh orainn — ag liobairt
+
'Sé an faobhar a chuir Céatach ar a chlaimhe: faobhar chun bearrtha, faobhar chun gearrtha (faobhar chun sáite freisin)
TUILLEADH (1) ▼
Chuir tú faobhar chun gearrtha uirthi (rásúr) ceart go leor ach níor chuir tú faobhar chun bearrtha uirthi — bhí an oiread géaradais sa rásúr agus go raibh sí dhá ghearradh, ach ní raibh sí in ann a bhearrtha
+
Shílfeá gur anuas den fheadán aige a gearradh thú — is tú a mhacasamhail; tá tú an-chosúil leis
TUILLEADH (1) ▼
'Sé atá ag gabháil lena sheanathair. Thabharfá an leabhar gur anuas den fheadán aige a gearradh é
 
Tá foighid aici agus a bheith in ann éisteacht leis an ruibhseach de sheanbhean siúd ag ithe agus ag gearradh uirthi ó mhaidin go faoithin agus ó Luan go Satharn
 
fuil 1
Má ba bheag mór an gearradh, tháinig fuil ar chaoi ar bith
 
Níl aon uair dhá dtéim ag gearradh tobac leis an scian sin nach bhfuilím orm fhéin. Tá faobhar rásúir uirthi
 
foirbe
Céard a chuir an foirbhe sin ar do leiceann. Níl tú gearrtha ach shílfeá go bhfuil an craiceann brúite mar theangódh rud eicínt leat
 
fuar 2
Ar ndóigh ní féidir droichead a dhéanamh de chosa fuara ná den ghiolla gan cuireadh ach an oiread leis an té a fuair cuireadh glan fiúntach. Má bhíonn fear ar bith ag roinnt óil caithfidh sé gearradh éadain a thabhairt dóibh, bídís iarrtha, nó ná bíodh
 
Dalláin ag an diabhal ort. Cá'il na dalláin? An caoch atá tú? Tóraigh an méid atá gearrtha agat aríst agus togh na síolta caocha as. Is deas iad mo chuid síolta! Bhí sé chomh maith dhom imeacht ag gabháil Laddie O'Lee ar na cnocáin le dhul ag deargadh talúna lena n-aghaidh sin
 
deis
Céard a chuir an deis sin ar do bhéal. Tá sé millte gearrtha. Ní féidir go raibh tú ag troid
 
Is mór an siamsa é. Nach fearr é ná a bheith ag gearradh na comharsan. Is mór atá eatarthu mo léan. Deir siad an áit a mbíonn fiannaíocht nach mbíonn diabhlaíocht. Ach 'sí an diabhlaíocht uileag atá anois ann, agus níl aird ar bith ar an bhfiannaíocht
 
dia 1
Ba é de Valera an dia beag a bhí aige nó gur baineadh an dole dhe, ach mhaithfeá do Dhia gan a bheith ag éisteacht leis ó shin ag ithe agus ag gearradh air. Is beag atá in ann cuid de na daoine a iontú
 
Tuilleadh diabhail acu anois, má tá diomdha na bruíne orthu. Chaillfidís síol a gclainne mura dtosaídís troid. Is beag atá dá barr anois acu ach malaí gearrtha
+
dochar
Cén dochar a rinneadh dhó scáth cupla gearradh
TUILLEADH (1) ▼
Is lú go mór an dochar gearradh ó speal nua nó ó sheanspeal. Bíonn gearradh an cheann nua glan
 
Dar fia tá gearradh sách dochrach uirthi. Ansin ar an ngrua, slán an tsamhail. Nuair a caitheadh den bhicycle in aghaidh an sconsa í, rug spiacán cloiche uirthi
+
Leac an doichill! Má tá tú dhá tóraíocht, téirigh siar ar bhaile na C. D. Sin é an áit a bhfuil sí. Níl dhá theallach ar bith ann ag caint lena chéile. Diabhal focal bréige ann. Tabhair gearradh éadain anois suas dóibh thú féin go bhfeice tú an bhfuil. Nach é an té a phósfadh isteach ina lár a bheadh i ladhar an chasúir? 'Sé a bheadh ar leac an doichill ar chaoi ar bith
TUILLEADH (1) ▼
Níorbh ait liom ariamh a dhul ag brú ar an doicheall mura gcinneadh an saol críochnaithe orm. Dhá dtéinnse isteach ansin, is beag an fháilte a bheadh romham, agus ní thiocfaidís ar chúla an chlaí lena inseacht dom ach oiread. Meas tú an éistfinnse leo do mo mhaslú go spleách mar sin. Baol orm. Chaithfinn díom féin agus ba chuma liom ina mná ná ina bhfir iad, ach thabharfainn gearradh éadain orthu — gearradh éadain mar a thug Féilim do chac an mhadaidh. Diabhal a leithide de rúscadh a fuair aon dream ariamh ina saol mar a gheobhaidís dá n-ionsaínnse iad. Dhá laghad gnaoi dá bhfuil acu orm, níl a leathoiread agam orthu, ná ní raibh ariamh
 
Tá gearradh air atá dhá orlach ar doimhneacht
 
domhain 2
Gearradh domhain é
+
Shílfeá go mbeadh an-drabhlás ann, nó go ngearrtaí é (éadach); ach ó fheicfeas tú gearrtha é níl tada ann. Shílfeá gur crapadh a dhéanfadh sé
TUILLEADH (1) ▼
'Sé an gearradh a thugas sí air nach bhfágann aon drabhlás ann. Cuireann sí leath an éadaigh amú. Tá gearradh dhá cuid féin aici — gearradh a dhiomalaíos an t-éadach uileag. Murach sin 'sí togha an dressmaker í
 
Níl a fhios agam ó mo rí cén teach é — ach teach mór é ar aon chor. Tá geata leis agus é uileag faoi phictiúir madraí gearrtha as an gcloich. Agus ní móide go gcreidfeá an rud adéarfas mé leat anois: níl madadh ar a fhuaid nach bhfuil an drandal nochta aige!